Nieuws  >  "Mentaal welzijn, daar klagen we niet over" (opinie)

"Mentaal welzijn, daar klagen we niet over" (opinie)

Opinie

BRUSSEL 15/12 - Het nieuws over een arts-specialist in opleiding die een einde maakte aan zijn leven haalde vorige week de medische pers. Er is nooit een enkele reden voor zelfdoding en zonder het leed van de familie te gebruiken moeten we durven spreken over een van die oorzaken. De opleiding tot specialist in België.

De Vlaamse vereniging voor arts-specialisten in opleiding (VASO) wil het mentaal welzijn van specialisten in opleiding hoog op de agenda plaatsen. Het is nodig. Het laatste jaar bemerken we een stijgend aantal objectieve en subjectieve meldingen over de impact van de opleiding op het mentaal welzijn van jonge artsen. Dat is niet verwonderlijk: de druk is hoog, het traject is lang en de opleiding vraagt veel. Niet alleen op professioneel vlak, maar zeker ook op persoonlijk vlak.

In Vlaanderen start het traject met een toelatingsexamen op 18-jarige leeftijd, noodzakelijk voor de kwaliteit van onze opleiding en betaalbaarheid van het beroep, maar ook het begin van een mooie, doch lange en vermoeiende studie. De prestatiedruk en concurrentiestrijd zetten zich door tot in de selectieronde voor de opleiding tot specialist, op 24-jarige leeftijd. Een beperkt aantal plaatsen zijn beschikbaar voor elke specialisatie en het is knokken om ‘de beste' te zijn. Dat heeft een impact.

Wie geselecteerd wordt, begint aan een specialisatie die tot 6 jaar kan duren. Een professionele (stage) opleiding en een theoretische (master) opleiding dienen gecombineerd te worden. De assistenten worden uitgestuurd naar ziekenhuizen over heel het land en hebben hier zelf weinig inbreng in. Dat betekent meestal ieder jaar opnieuw verhuizen en aanpassen aan nieuwe woon- en werkomgevingen. Die werkomgevingen passen zich niet altijd omgekeerd aan, zo heeft elk ziekenhuis tot op de dag van vandaag het recht om te kiezen hoeveel basisloon hij de assistent uitbetaalt, hoeveel de eventuele wachtvergoedingen bedragen en hoeveel vakantiedagen een assistent krijgt. Een goede work-life balance wordt hierbij niet steeds voor ogen gehouden.

De master specialistische geneeskunde komt daarbovenop, ze werd uitgebreid naar 180 studiepunten, het equivalent van een voltijdse 3-jarige opleiding. Die volledige master dient behaald te worden naast de werkweken als specialist in opleiding (waarvoor wettelijke maxima vastliggen, maar niet gecontroleerd worden). Iedereen kan inzien dat dat een spreidstand oplevert in het maximaal haalbare.

De sociale rechten van assistenten werden sinds 1983 niet meer aangepakt. Het sui-generis statuut dat ingevoerd werd, biedt geen recht op pensioenopbouw (ook geen ‘gewerkte jaren' als assistent voor de pensioenleeftijd) noch werkloosheidsuitkeringen of sociale rechten als het eens minder gaat. Dat gebrek aan rechten neemt elke assistent erbij, maar is niet langer te verdedigen in deze maatschappij. Dat geeft onmiskenbaar een gevoel van gebrek aan waardering. Een risicofactor voor het mentaal welzijn.

Assistenten klagen niet, of horen dat niet te doen. Hun opleiding duurt maximum 6 jaar en ze verdienen nadien meer dan genoeg om de tekortkomingen gedurende hun opleidingsjaren te compenseren. Dat is althans het veel gehoorde argument. En dat maakt dat assistenten inderdaad niet willen klagen. Gaat het een dag slechter? Geen probleem, morgen een nieuwe dag. Elke dag opnieuw. Tot het op een gegeven moment op kan zijn. Voor velen gaat dat, en is die druk draaglijk. Maar laat ons de ogen niet sluiten voor zij die wel een time-out nodig hebben, voor hen moeten we durven spreken over die druk en hen moeten we kunnen begeleiden wanneer dat nodig is. We leven tenslotte in 2021.

Laat het tragisch overlijden van een jonge collega een eye-opener zijn om de problematiek opnieuw aan het licht te brengen. Ze hoeft geen vrijgeleide te zijn om de opleiding of ‘het specialiseren' in een slecht daglicht te plaatsen, daarvoor is de beroepstrots te groot. Maar laat het een bijkomend argument zijn om te werken aan onze arbeidsvoorwaarden, sociale rechten en het opleiden van gezonde, empathische en zeer bekwame Belgische arts-specialisten.

Artsen of assistenten in opleiding met vragen of bezorgdheden over hun mentaal welzijn, of het welzijn van een collega, kunnen terecht bij een van de hulporganisaties Doctors4Doctors en ArtsInNood.

MediQuality biedt haar leden de mogelijkheid hun mening te uiten over actuele en/of medische kwesties. Deze opinies weerspiegelen de persoonlijke mening van hun auteur en vallen onder diens verantwoordelijkheid.

 

MediQuality biedt haar leden de mogelijkheid hun mening te uiten over actuele en/of medische kwesties. Deze opinies weerspiegelen de persoonlijke mening van hun auteur en vallen onder diens verantwoordelijkheid.

Jonas Brouwers • MediQuality

Om veiligheidsredenen is uw browser niet compatibel met onze site

We raden u aan een van de volgende browsers te gebruiken: