Dossiers  >   Gezondheidseconomie  >  Te fragiel, te weinig veerkracht: MAHA-analyse 2020 toont hoe kwetsbaar ziekenhuizen zijn

Te fragiel, te weinig veerkracht: MAHA-analyse 2020 toont hoe kwetsbaar ziekenhuizen zijn

BRUSSEL 18/11 - Uit de resultaten van de MAHA-analyse voor ziekenhuizen, die vandaag werden bekendgemaakt door Belfius, blijkt nogmaals hoe precair hun financiële situatie wel is, en hoe dat verhindert om op te boksen tegen Covid-19.

Courant resultaat: 0,48% van de omzet
 
De grondige analyse van de jaarrekeningen 2019 van de Belgische ziekenhuizen toont opnieuw aan dat hun financiële gezondheid precair is, ondanks een heel lichte verbetering ten opzichte van de voorgaande jaren. De solvabiliteit zonder investeringssubsidies komt weliswaar hoger uit dan het richtcijfer van 20%, maar de extreem lage marges blijven een realiteit: het courant resultaat bedraagt 0,48% van de omzet. Ziekenhuizen zijn bijgevolg nauwelijks in staat om financiële tegenslagen op te vangen, en al helemaal geen tsunami zoals de Covid-19-crisis.
 
Om die impact van Covid-19 op de ziekenhuissector te berekenen, ontwikkelde Belfius een nieuw model. De eerste prognoses suggereren, met het nodige voorbehoud, een nooit geziene turbulentie voor de sector. Door de tweede golf aan besmettingen dreigen de ziekenhuizen een courant verlies van meer dan 2 miljard euro te lijden. De beloofde overheidscompensaties zullen broodnodig zijn om deze verliezen op te vangen.
 
Een verdere hertekening van deze financiering, die volgens het federale regeerakkoord eenvoudiger en transparanter moet worden, is noodzakelijk voor een stabiel budgettair meerjarenkader. Dat zorgt ervoor dat ziekenhuizen voldoende kunnen investeren in de zorg van de toekomst.
 
Financieel resultaat 2019: winst blijft flinterdun
 
Vorig jaar boekten de algemene ziekenhuizen een lichte verbetering in hun financiële resultaten. Op een totale omzet van 16,1 miljard euro realiseerden ze een courant resultaat van 76,7 miljoen euro, of 0,48 procent op hun omzet. In 2018 bedroeg het courant resultaat 30,4 miljoen euro. De winst van 2019 blijft echter flinterdun. De vorige jaren meldden we al dat een kleine verstoring catastrofale gevolgen kan hebben in de sector. Het zet ook de investeringscapaciteit onder druk.
 
 
Van de 87 bestudeerde algemene ziekenhuizen draaiden 30 ziekenhuizen, of een derde, met verlies. Dit is een realiteit die we al jarenlang optekenen. Slechts 17 van de 87 hadden een courant resultaat van meer dan 2 procent op de omzet, een cijfer dat wordt gezien als een maatstaf van financiële gezondheid.
 
Globaal steeg de schuldpositie in 2019 naar 7,52 miljard euro, een stijging met 3 procent (+219 miljoen euro). In die context is het absoluut noodzakelijk dat de ziekenhuizen voldoende cashflow genereren om deze schulden te kunnen aflossen.
 
Ook de cashflow is zo'n maatstaf. In 2019 hebben 16 ziekenhuizen onvoldoende cashflow om schuld terug te betalen die vervalt tijdens het boekjaar, 1 instelling had een negatieve cashflow. Dit blijft dus relatief stabiel: in 2018 waren er 18 ziekenhuizen met te weinig cashflow, waarvan 2 met een negatieve cashflow.
 
De financiële balansen van de ziekenhuizen zijn over het algemeen gezond te noemen, met een eigen vermogen zonder investeringssubsidies van 23,6 procent, licht beter dan in 2018 (23,1%). Het richtcijfer ligt hier op 20 procent. 
 
Geen verrassing: farmaproducten, apotheek en honoraria blijven centraal
 
De omzet steeg bijna evenveel als in 2018, namelijk met 5 procent tot 16,13 miljard euro. Als we uitsplitsen hoe die omzet wordt gemaakt, valt op dat de farmaceutische producten een belangrijke bijdrage leveren. Vorig jaar steeg deze omzet met 11,4 procent naar 3,08 miljard euro. De afgelopen jaren groeiden deze inkomsten significant: waar ze in 2015 nog 15 procent van de totale omzet in een ziekenhuis bedroegen, zijn ze geëvolueerd naar 19,1 procent van de omzet in 2019. Deels kan dit verklaard worden door de innovatieve behandelingen in kankerbestrijding.
 
De winstmarge in de apotheek draagt ook steeds meer bij aan het resultaat van de ziekenhuizen. Dat geldt ook voor de medisch-technische diensten zoals radiologie. Consultaties en verplegingsactiviteiten blijven dan weer verlieslatend.
 
De honoraria van de artsen zijn ook een belangrijke motor van de omzet in een ziekenhuis. Met een omzet van 6,57 miljard euro realiseren ze een stijging van 4,4 procent in 2019. Hiervan wordt door de ziekenhuizen 4,03 miljard euro doorgestort aan de artsen.
 
Reactie Frank Vandenbroucke: "Momentum grijpen"
 
"Laten we dit momentum vastpakken om een einde te maken aan het huidige fragiele financieringsysteem en samen nadenken hoe we in de toekomst niet alleen meer maar ook beter kunnen investeren in onze ziekenhuizen."
 
Reactie Zorgnet-Icuro: "Tijd voor een grondige verschuiving"
 
Zorgnet-Icuro vraagt om de huidige crisis te zien als een opportuniteit. Het is voor alle betrokkenen duidelijk dat we zo niet verder kunnen. Margot Cloet: "Ons huis van de Belgische ziekenhuisfinanciering staat volledig op instorten. Als er niets fundamenteel verandert, dan wordt het de komende jaren ‘meer van hetzelfde'. Wij vragen een kostendekkend BFM zodat de afhankelijkheid van honoraria en marges op farmaceutische producten kan afnemen. Dat betekent een heroriëntatie binnen de nomenclatuur van prestatiegerichte financiering naar financiering van opdrachten en modules waarbij criteria als multidisciplinaire samenwerking, kwaliteit en performantie van de outcome, richtinggevend zijn. Hiervoor zal een verschuiving nodig zijn in de financieringsstromen van honoraria en hospitalisatieverzekeringen. Dat is ingrijpend, maar de nieuwbouw zal iedereen op lange termijn veel opleveren".
 
Klik op de link in de rechterkolom om de MAHA-analyse 2020 te raadplegen.
 
In een volgend artikel komt de impact van Covid-19 op de situatie van ziekenhuizen aan bod. 
 
 

SV • Belgius, MAHA-analyse

Om veiligheidsredenen is uw browser niet compatibel met onze site

We raden u aan een van de volgende browsers te gebruiken: