Dossiers  >   Covid-19  >  Vaccinatie tegen Covid-19: wat men u niet vertelt

Vaccinatie tegen Covid-19: wat men u niet vertelt

Opinie

BRUSSEL 18/12 - Een kerstcadeau, waarop we zolang hebben gewacht. Het eerste vaccin tegen Covid-19 maakt zijn triomfantelijke opwachting in Europa. Pfizer/BioNTech, een farmaceutische mastodont, heeft de eindmeet als eerste gehaald met een korte, maar toch mooie voorsprong op Moderna.

Een opluchting voor twee derde van de Belgen die volgens de media bereid zijn zich te laten vaccineren, ook al tonen de peilingen een verdeeld beeld, en ook voor de ministers en vooral dan de minister voor volksgezondheid, die in 2021 of 2022 licht in de tunnel hopen te zien.

Moeten we daar blij mee zijn? Ja zeker, gezien de tientallen miljoenen sterfgevallen wereldwijd en vooral in ons land, dat het wat dat betreft, niet zo goed doet. Meer dan 17 000 Belgen zullen niet lang genoeg geleefd hebben om een doeltreffend en veilig vaccin te krijgen. Dat is uiteraard catastrofaal en dat mogen we nooit vergeten.

De media roemen al sinds enkele weken de fantastische prestaties van die vaccins, waarvoor ze zich echter enkel baseren op de persmededelingen van de farmaceutische firma's. Voor die firma's zijn het tv-journaal en commentaarstukken in tijdschriften een bijzonder efficiënte nieuwe vorm van artsenbezoekers.

Lees ook:  Prijs Covid-19-vaccins op Twitter gepubliceerd: goed idee of blunder?

Wat leert ons de publicatie over het vaccin van Pfizer in the New England Journal of Medicine?

De eerste observatie is dat de klinische studie niet vooral tot doel had de werkzaamheid van het vaccin te testen, maar wel zijn veiligheid en meer bepaald de plaatselijke of systemische bijwerkingen en het gebruik van pijnstillers en koortswerende middelen tijdens de eerste 7 dagen na vaccinatie, een maand na de tweede injectie en 6 maanden later voor ernstige bijwerkingen.

Het is dan ook vreemd dat de mededelingen die bestemd zijn voor het grote publiek, nagenoeg enkel gaan over de werkzaamheid van het vaccin (die weliswaar opmerkelijk goed is, een preventie van 95%) en niet over de veiligheid.

Wat de publicatie ook zegt, maar waar noch de media noch volksgezondheid over communiceren:

  • Er werden 44 820 proefpersonen gescreend, maar slechts 37 706 hebben het vaccin of een placebo gekregen met een mediane follow-up van 2 maanden. Wat is er gebeurd met die 7114 mensen die niet werden gevolgd, toch 16% van het totale aantal gescreende proefpersonen? Werden ze uit het oog verloren, of waren die gegevens nog niet beschikbaar op het ogenblik van de publicatie? De publicatie zou dan in feite een tussentijds verslag zijn, wat de studie in de NEJM niet vermeldt.
  • Kinderen en adolescenten jonger dan 16 jaar hebben niet aan de studie deelgenomen. Geen informatie over die belangrijke groep burgers betekent automatisch dat zij niet zullen gevaccineerd worden. Het virus zal dus sterk blijven circuleren op scholen en ook in sportkringen zodra die opnieuw mogen opengaan. Dat is geen goed nieuws voor de volksgezondheid.
  • Wat ouderen betreft, beperkt de publicatie zich tot de resultaten bij proefpersonen jonger dan 55 jaar en die bij proefpersonen ouder dan 55 jaar (42% van de studiepopulatie). Wat met de 75-plussers, die het leeuwendeel uitmaken van de patiënten in woon-zorgcentra? Hoeveel 75-plussers hebben aan de studie deelgenomen? In de studie staat daar niets over, maar allicht zijn die gegevens terug te vinden in de dossiers die werden voorgelegd aan de FDA en het EMA. Hoe verklaar je dan dat de politiek toch al beslist heeft om eerst de bewoners van woon-zorgcentra te vaccineren? Wat is de risico-batenverhouding in die leeftijdsgroep?
  • In het artikel staat ook niets over mensen die al een SARS-CoV-2-infectie hebben doorgemaakt. Dat zou dus betekenen dat het vaccin niet kan toegediend worden aan mensen die een bewezen SARS-CoV-2-infectie doorgemaakt hebben. Hoe ga je dat in de praktijk controleren, als je weet dat de huisartsen eigenlijk aan de zijlijn staan wat het vaccin van Pfizer betreft, gezien de drastische bewaarcondities van het vaccin? 
  • In het artikel staat niets over de veiligheid bij hiv-geïnfecteerde patiënten. Die patiënten mogen dus nog niet ingeënt worden, wat toch bijzonder jammer is.
  • De gegevens over de veiligheid blijven beperkt tot een periode van 2 maanden. In het protocol was echter een follow-up van 6 maanden voorzien. Dat lijkt te bevestigen dat het wel degelijk een preliminair rapport is. Nogmaals wedden dat die gegevens wel in het dossier zitten dat werd overhandigd aan het Europese geneesmiddelenbureau? Maar 2 maanden is toch wel erg kort voor een nieuwsoortig vaccin.

En tot slot zijn er nog twee fundamentele vragen.

Een eerste is: "Zal het toedieningsschema goed worden nageleefd?" In deze studie werden twee dosis van het vaccin van Pfizer/BioNTech toegediend met een tussenpoos van precies 21 dagen. Er is dus geen informatie over wat er gebeurt als het interval korter of langer zou zijn, bijvoorbeeld 4 of 6 weken. Zodra het vaccin in de handel te verkrijgen is, zal de firma zelf dus in het reële leven een follow-upprogramma moeten opstarten. Gaat het Europese geneesmiddelenbureau dat al dan niet eisen?

De tweede vraag betreft het effectief toedienen van de 2e injectie (therapietrouw). In de publicatie in the New England Journal of Medicine heeft minder dan 1% van de patiënten de 2e dosis niet gekregen. Dat lage cijfer is te danken aan de zeer gecontroleerde context van een klinische studie.

Maar hoe zal dat de komende maanden in het echt zijn? De literatuur over vaccinatieprogramma's waarbij meerdere injecties vereist zijn, is alvast niet geruststellend. Het percentage mensen dat het volledige schema krijgt bij vaccinatie tegen het hepatitis A-virus, het hepatitis B-virus en het hepatitis A- én het hepatitis B-virus, blijkt maar 23-35% te zijn.

Hopelijk zullen de mensen meer gemotiveerd zijn om Covid-19 te voorkomen dan om hepatitis te voorkomen, maar de belangrijkste reden voor die slechte therapietrouw zijn de bijwerkingen. In de studie van Pfizer heeft 80% van de patiënten plaatselijke bijwerkingen gekregen na de eerste injectie. We kunnen ons dan ook voorstellen dat er minder animo zal zijn voor de tweede injectie, zeker als de pandemie op dat ogenblik op de terugweg is.

De gezondheidsautoriteiten moeten dus maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat alle mensen die gevaccineerd worden, de twee doses krijgen, bijvoorbeeld door systematisch een sms'je te versturen voor de 2e injectie. Anders dreigen we niet de verwachte bescherming te verkrijgen op individueel vlak, maar vooral voor de maatschappij.

De overheden hebben nog geen maatregelen in die zin genomen. Laten we hopen dat ze het opnieuw niet vergeten zijn.

Over de auteur

Dr. Marc Tomas is een Belgische cardioloog.

MediQuality biedt haar leden de mogelijkheid hun mening te uiten over actuele en/of medische kwesties. Deze opinies weerspiegelen de persoonlijke mening van hun auteur en vallen onder diens verantwoordelijkheid.

Dr Marc Tomas • MediQuality

Om veiligheidsredenen is uw browser niet compatibel met onze site

We raden u aan een van de volgende browsers te gebruiken: