Dossiers  >   Men's health  >  Exclusief: COVID-19 en mannelijke fertiliteit, standpunt van 7 experten

Exclusief: COVID-19 en mannelijke fertiliteit, standpunt van 7 experten

BRUSSEL 19/11 - Er zijn veel onbeantwoorde vragen over de gevolgen voor de reproductieve gezondheid van COVID-19 (SARS-CoV-2). Onlangs verscheen in de Belgische pers een alarmerend bericht over de impact van COVID-19 op de semen kwaliteit naar aanleiding van een kleine studie zonder controlegroep welke –voor zover bij ons bekend- nog niet werd gepubliceerd in een peer-reviewed tijdschrift.

We onderschrijven het belang van het onderzoek dat gerapporteerd werd zonder enige reserve maar wensen dit bericht in perspectief te plaatsen met de reeds gekende wetenschappelijke gegevens, gezien we deze kritische reflectie en kadering niet terugvonden in de publieke nieuwskanalen. 
 
Sinds het ontrafelen van het entry mechanisme van het virus in de gastcel via twee eiwitten (ACE2 en TMPRSS2), is er natuurlijk enorme belangstelling voor de impact van COVID-19 op de mannelijke voortplanting (Hoffmann M, et al. Cell. 2020 Apr 16;181(2):271-280.e8. ) Expressie van deze eiwitten komt voor in veel verschillende orgaansystemen, waaronder de testis, waarin ACE2 expressie gezien werd in de Sertoli cellen, een celpopulatie die de spermatogenese ondersteunt, spermatogonia, en Leydigcellen, verantwoordelijk voor de testosterone-productie (Wang et al. Cells. 2020 Apr 9;9(4):920). 
 
Met de mogelijkheid voor SARS-CoV-2 om cellen van de testis te infecteren, bestaat er een legitieme bezorgdheid over virale overdracht via alternatieve routes (seksuele overdracht) en de implicaties voor de voortplanting bij mannen op de lange termijn. In veel studies worden echter geen viruspartikels gevonden in de teelballen van de meerderheid van besmette of herstellende patiënten (Achua et al.  World J Mens Health. 2020;38:e56,Yang et al. Eur Urol Focus. 2020 Sep 15;6(5):1124-1129, Pan et al. 2019. Fertil Steril. 2020). Hoewel het onzeker is of SARS-CoV-2 kan worden overgedragen in het sperma, kan het binnendringen van SARS-CoV-2 in structuren van het mannelijke voortplantingsstelsel ook gevolgen hebben voor de spermatogenese en de mannelijke voortplantingsfunctie. 
 
Het aangehaalde bericht betreft enkel een rapportering van tussentijdse bevindingen en geen peer-reviewed studierapport, wat de kwaliteitbeoordeling in het gedrang brengt. Het betreft bovendien een zeer kleine patiëntengroep (26 patiënten). Opmerkelijk is het ontbreken van enige controlegroep of data van voor de COVID-infectie, en de inclusie van patiënten van 35-70 jaar, welke slechts gedeeltelijk overlapt met de door-de-band jongere populatie die wij normaal zien voor semen-analyse. 
 
Rechtstreeks of onrechtstreeks effect? 
 
Dat een klinisch duidelijke COVID-infectie een impact heeft op de semenkwaliteit was reeds geweten uit vergelijkbare studies, waarbij het ook zo leek te zijn dat de ernst van het klinisch beeld gerelateerd was aan de ernst van de afwijking van de semenkwaliteit (Holtmann et al.  Fertil Steril. 2020 Aug;114(2):233-238. en Li et al. EClinicalMedicine. 2020 Oct 23:100604). Dat zou kunnen wijzen op een algemeen inflammatoir beeld zoals in andere vormen van virale orchitis ook gezien wordt, en waarvan in de testes van patiënten overleden aan COVID inderdaad tekens van gezien worden (Yang et al. Eur Urol Focus. 2020 Sep 15;6(5):1124-1129, Li et al. EClinicalMedicine. 2020 Oct 23:100604, Achua et al.  World J Mens Health. 2020;38:e56.). Het is dus zeker niet duidelijk dat - en of de effecten van COVID op de fertiliteit belangrijker zijn dan bijvoorbeeld deze van een flinke griep met koorts. 
 
Rekening houdend met de huidige gegevens is elke besluitvorming vroegtijdig en blijft waakzaamheid geboden. Delen van informatie en het debat voeden is nuttig, beperkingen van gegevens vermelden evenzeer: zo werd er bijvoorbeeld niet vermeld in de publieke perskanalen, dat een milde infectie geen enkele impact op de zaadkwaliteit lijkt te hebben (Holtmann et al.  Fertil Steril. 2020 Aug;114(2):233-238.), of dat een dergelijk beeld niet abnormaal is, en in veel gevallen reversibel, bij een klinische virale infectie van andere, welgekende, virussen. 
 
Grootschalige populatietests voor SARS-CoV-2 en sperma-analyses bij zowel symptomatische mannen met een breed scala aan COVID-19-ernst als asymptomatische mannen zijn nodig voordat we beter kunnen begrijpen of seksuele overdracht kan optreden en de effecten van SARS-CoV-2 op spermaparameters eenduidig kunnen vermelden. Longitudinale opvolging van patiënten voor-tijdens-na klinische corona-infectie zou verder helpen de reversibiliteit van de bevindingen te analyseren. 
 
Over de experten
 
Dr. Sam Ward, uroloog, AZ St Jan Fertiliteitscentrum, Brussel
Prof. Dr. Maarten Albersen, uroloog, UZ Leuven
Prof. Dr. Guy T'sjoen, endocrinoloog, UZ Gent
Prof. Dr. Dirk Vanderschueren, endocrinoloog, UZ Leuven
Prof. Dr. Frank Claessens, hoofdonderzoeker laboratorium voor moleculaire endocrinologie, KULeuven 
Prof. Dr. Leen Antonio, endocrinoloog, UZ Leuven
Prof. Dr. Luc Meeuwis, AZ St Jan Fertiliteitscentrum, Brussel 
 
MediQuality biedt haar leden de mogelijkheid hun mening te uiten over actuele en/of medische kwesties. Deze opinies weerspiegelen de persoonlijke mening van hun auteur en vallen onder diens verantwoordelijkheid.
 
 
 

Om veiligheidsredenen is uw browser niet compatibel met onze site

We raden u aan een van de volgende browsers te gebruiken: