Dossiers  >   Covid-19  >  Tweede coronagolf was vooral te wijten aan varianten (studie)

Tweede coronagolf was vooral te wijten aan varianten (studie)

LEUVEN 30/06 - De tweede coronagolf in Europa was vooral te wijten aan de verspreiding van de verschillende varianten van het virus. Dat blijkt uit onderzoek van KU Leuven en ULB, dat woensdag voorgesteld werd. Meer dan de helft van de Covid-19-stammen die in de late zomer van 2020 in Europa circuleerden, werd pas geïntroduceerd na 15 juni. Dat wijst erop dat versoepelingen en internationale reizen een belangrijke rol hebben gespeeld bij het ontstaan van de tweede golf. Dankzij de vaccinatiecampagne liggen de kaarten deze zomer anders, maar ook nu blijft waakzaamheid geboden, zeggen onderzoekers van KU Leuven en ULB in Nature.

In de nazomer van 2020 werd Europa getroffen door een tweede golf van COVID-19 die dodelijker en moeilijker beheersbaar zou blijken dan de eerste. Onderzoekers van KU Leuven en ULB hebben aangetoond dat die golf in grote mate te wijten was aan nieuwe stammen van het virus die pas in de zomer begonnen te circuleren.

Het team van professor Philippe Lemey (Rega Instituut, KU Leuven) en Simon Dellicour (ULB/KU Leuven) reconstrueerde de geografische verspreiding van nieuw geïntroduceerde virusstammen aan de hand van een fylogeografisch model. Daarvoor gebruikten ze gegevens over de epidemie, mobiliteit en virusgenomen van tien landen: België, Frankrijk, Duitsland, Italië, Nederland, Noorwegen, Portugal, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland. In de meeste van die landen bleek meer dan de helft van de COVID-19-stammen die circuleerden aan het eind van de zomer nieuw geïntroduceerd te zijn sinds 15 juni 2020.

Meer impact bij lagere coronacijfers

De impact van nieuw geïntroduceerde stammen bleek bovendien groter naarmate de coronacijfers in een bepaalde regio lager waren. Zelf vergelijken de onderzoekers dit fenomeen met een bosbrand. Als er in een bos al heel wat kleine brandjes zijn, maken een paar extra brandhaarden weinig verschil: de brand zal zich hoe dan ook verspreiden. Maar als er slechts hier en daar enkele brandhaarden zijn, dan hebben nieuwe brandjes een veel grotere impact op het eindresultaat.  

Zo leidde de introductie van nieuwe stammen verhoudingsgewijs tot minder besmettingsketens in landen die al relatief hoge besmettingscijfers hadden in de zomer, zoals België, Spanje, Portugal en Frankrijk. In het Verenigd Koninkrijk kregen varianten dan weer wel snel voet aan de grond. Daar was een aanzienlijk deel van de introducties terug te brengen tot Spanje.

Waakzaamheid blijft nodig

In de zomer van 2021 liggen de kaarten anders, want in de onderzochte landen draait de vaccinatiecampagne intussen op volle toeren. Voor de EU-lidstaten maken die campagnes bovendien deel uit van een bredere Europese strategie waarbij onder andere vaccinatiebewijzen en regelmatig testen een belangrijke rol spelen.

Toch benadrukken de onderzoekers dat waakzaamheid nog steeds geboden blijft zolang niet iedereen voldoende immuniteit heeft kunnen opbouwen. Dat zal deze zomer wellicht nog het geval zijn voor de Europese bevolking. Bovendien is het altijd mogelijk dat nieuwe varianten besmettelijker zijn of de immuniteit opgebouwd na vaccinatie of een eerdere infectie kunnen omzeilen. De onderzoekers hopen dan ook dat een goed gecoördineerde, uniforme uitvoering van Europese strategieën om de verspreiding van SARS-CoV-2 tegen te gaan een nieuwe nazomergolf kan vermijden.

Meer informatie

De studie "Untangling introductions and persistence in COVID-19 resurgence in Europe" is gepubliceerd in Nature (doi: 10.1038/s41586-021-03754-2).

Dit onderzoek werd gefinancierd door de Europese Onderzoeksraad (Horizon 2020), The Bill and Melinda Gates Foundation, het Nationaal Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek (F.R.S.-FNRS), het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek (FWO), de Interne Fondsen van KU Leuven, de National Institutes of Health en The Wellcome Trust.

Belga, KU Leuven, ULB

Om veiligheidsredenen is uw browser niet compatibel met onze site

We raden u aan een van de volgende browsers te gebruiken: